Bursa tarihine kısa bir yolculuk [15 Ağustos 2019]

Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin kültür yayını 'Bursa Günlüğü', geçtiğimiz ay 6'ncı sayısı ile okurlarla buluştu. Postadaki gecikmeden dolayı elimize yeni ulaşan dergi yine özenle hazırlanmış.
Daha önce 'Bursa'da zaman'la başlayan kentin tarih ve kültürüne ışık tutan yayıncılık anlayışının 'Bursa Günlüğü' ile devam etmesi sevindirici. Öncelikle şunu hatırlatmakta fayda var; birçok belediyenin hazırladığı dergilerin aksine her yazı özenle ve bilimsel bir bakışla kaleme alınmış.
Büyükşehir Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı bünyesinde hazırlanan Bursa Günlüğü, okuyucusunu ilgi çeken içeriğiyle tarih yolculuğuna çıkarıyor.
Hisar semtinin tarihî yapısı, Bursa'nın mahalle kapıları, Süleyman Çelebi Türbesi'nin yeniden inşası, Geyikli Baba gibi başlıklar altında 17 yazı, şiir ve röportajın yer aldığı dergiden birkaç konuyu notlar şeklinde sizlerle paylaşmak istiyorum. Meraklısı dergiyi edinerek okuyabilir.

GEYİKLİ BABA'NIN ORHAN GAZİ'YE HEDİYESİ

Yusuf Tuna'nın kaleme aldığı 'Bursa'nın sıra dışı bir gazi dervişi Geyikli Baba' ile başlayalım. Azerbaycan'ın Hoy kentinden Bursa'ya gelen Geyikli Baba'nın asıl adı Hasan. Çağdaşı Yunus Emre'nin dizelerinde yer bulan bu sıra dışı derviş geyik sırtında Bursa'nın fethine katılan bir alp aynı zamanda.
Bir bölümü tarihi belge bir bölümü menkıbelerden oluşan Geyikli Baba'nın yaşam öyküsünün en ilginç bölümleri ise Orhan Gazi ile buluşması.
Yazıdan devam edelim...
Orhan Gazi Bursa'nın fethi esnasındaki hikayesini duyunca Geyikli Baba ile tanışmak için Turgut Alp'i yanına çağırır ve işin aslını sorar. Turgut Alp ise çoktan Geyikli Baba'nın müridi olmuştur. Meraklı daha da artan Orhan Gazi, Geyikli Baba'yı görmek ister ve huzuruna davet eder. Fakat olumlu yanıt alamaz.
Aradan uzun bir süre geçtikten sonra Geyikli Baba bir gün sırtında bir çınar fidanı ile Orhan Gazi'nin evine gelir. Avlu kapısının iç tarafına fidanı diker. Meraklanan Orhan Gazi, Geyikli Baba'ya sorar ve yanıtını da alır: Senin neslin ve devletin bu ağaç gibi kök salacak kökü sabit dalları ise göktedir.
Rivayete göre o ağaç bugün Üftade Türbesi'ne giden Kavaklı Caddesi'ndeki çınar olduğu söylenir. Geyikli Baba aynı gün ikinci fidanı kendi evinin bahçesine diker. O çınar da daha sonra Baba Sultan adını alan Geyikli Baba türbesinde hala dimdik ayaktadır.

ŞOSEDEN OTOBANA GEMLİK YOLU

Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katıldığı törenle İstanbul-Bursa- İzmir Otoyolu ulaşıma açıldı.
Otobanın geçtiği Gemlik'in 156 yıl önce ilk şose yola kavuşma hikayesi de Bursa Günlüğü'nde Dr. Salih Erol tarafından kaleme alındı.
Tanzimat reformlarının başkent dışında ilk uygulamaya konulduğu şehirlerden biri olan Bursa'da ticaret yollarıyla işe başlandı. Gemlik limanı ile Bursa arasında yol olmaması ticareti olumsuz yönde etkilediğini dikkate alan Osmanlı yönetimi, prestij projesi olarak 1856 yılında inşaata başladı.
Ancak aradan 7 yıl geçmesine rağmen yol bir türlü bitirilemez. Ticaret Nazırı Edhem Paşa, göreve başlar başlamaz konuya el koyar. Hatta beraberindeki heyetle 13 Nisan 1863 yılında bir ay Bursa'da kalıp inceleme yapar. Kendisi de jeoloji mühendisi olan Edhem Paşa, yabancı mühendisleri değiştirir. Ekip ve yöneticileri değişince işler hızlanır ve kasım ayında belirlenen tarihten 5-6 ay önce ulaşıma açılır.
Gemlik yolu, Bursa ve çevresinin ilk şosesi olarak tarihe geçer.
***
Bursa Günlüğü'nde dikkat çeken yazılardan biri de tasavvuf kültürü konusunda Türkiye'nin en önde gelen isimleri arasında yer alan Prof. Dr. Mustafa Kara'ya ait. Prof. Dr. Kara, 70 yıl önce Mevlid yazarı Süleyman Çelebi'nin türbesinin yeniden inşasını dönemin tanıklarının anlatımı, belge ve fotoğraflarla anlatıyor.

 

Veda sırası Uludağ çileğine geldi! [01 Haziran 2019]

Çok uzun yıllar Keşiş Dağı olarak adlandırılan hatta onun bulunduğu coğrafi yönden esen rüzgarların bile Keşişleme olarak adlandırıldığı Uludağ, Güney Marmara'nın yaşam kaynağı.
Çevresinde sadece Bursa değil, Kütahya ve Balıkesir'in ilçeleri endemik bitki zengini. Bu alanın büyük bir bölümü ise Uludağ Milli Parkı sınırları içinde yer alıyor. Sadece milli parkta 1320 bitki türü bulunuyor. Bunların 33'ü Uludağ'a özgü 138'i Türkiye florasından endemik bitki. Küresel ölçekte nesli tehlike altında olan 3, Avrupa ölçeğinde ise 54 türün yaşam alanını oluşturan Uludağ'daki nadir tür sayısı ise 16.
Uludağ'ın sadece doğal yaşamındakiler değil, tarımsal ürün olan türleri de zenginliğin bir parçası.
Bunlardan biri de Uludağ çileği. Bugünlerde pazarlarda yer alan kayısı büyüklüğündekiler değil. Hani şu kokusunu tadını özlediğimiz, annelerimizin reçellerini yaptığı Uludağ çileği.
Maalesef Uludağ'ın bu zenginliği de yok olma tehdidiyle karşı karşıya.
Konuyu Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Başkan Yardımcısı ve Dış Ticaret Konseyi Başkanı Murat Bayizit gündeme getirdi. Bayizit, aynı zamanda Türkiye'nin en önemli dondurulmuş gıda ihraççılarından biri olduğu için konuyu yakından takip ediyor.

Türkiye, Avrupa'nın önemli bir çilek üretim merkezi. Bursa ise özellikle Uludağ'da yetişen ve Tioga olarak adlandırılan endüstriyel çileğin tek üretim yeri.
Hani doğal çilekti endüstriyel nereden çıktı diye soranlarınız olacak. Hemen yanıtlayayım:
Tioga, dondurulmuş ürün ve reçel için biçilmiş kaftan. 5 kalibreye sahip. Pazarda gördünüz ürünler ise Albion, yani yediveren ya da Mersin ve Silifke bölgesinde yetişen ve Güney Amerika menşeli Camarosso gibi değil. Bunlar sofralık ürünler. Reçel yapmaya kalkarsanız eriyip gider.
Gelelim Uludağ çileği yani namı diğer Tioga'nın öyküsüne...
Çok değil 2004 yılında yıllık üretim 24 bin ton iken bu yılki üretim sadece ve sadece 3 bin ton civarında. Avrupa'da kilosu 2 Euro'dan alıcı buluyor. Sadece İngiltere'deki bir firma yılda 800 ton talep ediyor.
Türkiye'deki üretimin sofralık çilek üretimine kayması yüzünden tıpkı ahudududa olduğu gibi liderliği başka ülkelere kaptırmışız. Bayizit'in deyimiyle kör dövüşü bir üretim ve ticaret bir ürüne daha veda etmemize neden olmuş.

FİDESİ ÜRETİLDİ AMA HEDEF ÇİFTÇİYE ULAŞAMADI

Murat Bayizit, 5 yıl önce Uludağ İhracatçılar Birliği'nde görev yaparken durumun farkına vararak önlem alınması için yetkililerle ortak çalışma başlatmış. Üretimdeki düşmenin en büyük nedeni 20-25 yaşındaki fidelerden kaynaklanıyormuş. Oysa çilek fidesi 3-5 yılda bir değiştiği taktirde üretim artıyormuş. Dönüm başına üç ton olan üretim 800 kilograma düşünce çiftçi fideleri söküp, kiraz veya başka türlere geçmiş.

Tarım İl Müdürlüğü çalışmalara başlayınca bu kez anaç fide bulunamamış. Yalova'da anaçları geliştirilen çilek fideleri o zaman Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin katkılarıyla Sakarya'da üretilmiş. Sıra gelmiş fide dağıtımına ama üretilen 7 bin 500 fide hedef çiftçi yerine başka adreslere gidince bu tablo ortaya çıkmış.
Olan bizim Uludağ'ın Tioga'sına olmuş...

GEYİKLİ BABA DEĞİL, YARGI KURTARDI

Uludağ'dan başladık oradan devam edelim. Bursa Orman 2'nci Bölge Müdürlüğü, Bilecik Atatürk Orman Köşkü çevresinde yaşayan 2 geyik için 10 Haziran'da ihale yapılacağı duyurusu çevrecileri ayağa kaldırmıştı.
Yurtdışından da çok sayıda avcının yanı sıra turizm acentalarının da katılması beklenen ve her bir geyik için 14 bin TL istenen ihaleye tepki gösteren çevreciler, müdürlük önünde eylem yaparken, sosyal medyada da Bursa'nın Osmanlılar tarafından fethedildiği yıllardaki geyiklerle dostluk kurduğu bilinen Babasultan'a 'Geyikli Baba Yetiş' afişiyle destek çağrısında bulunmuşlardı.

Tepkiler sırasında Avukat Suna Soydaş da, ihalenin 2886 sayılı İhale Yasası kapsamına giremeyeceği ve hayvan haklarına aykırı olduğu gerekçesiyle Bursa 2'nci İdare Mahkemesi'ne başvurdu. Dosyayı inceleyen mahkeme yürütmeyi durdurma kararı verdi.

Karar sevindirici. Umarız mahkemenin ihaleyi iptal kararı bu tür girişimlerin kapısını tamamen kapatır.