Dünya ekonomisi son bir yıldan beri Bitcoin ve bin 700'e yakın benzeri kripto parayı konuşuyor. Geleceğin varlık değeri olacağı öngörülen kripto paranın Bursa'da da oldukça meraklısı var. Genç üniversite öğrencisi Mert Şenyüz, bu alanda yatırım yapmak isteyenlere danışmanlık yapıyor. Şenyüz, Bursa'da madencilik olarak adlandırılan kripto para üretimi için toplam 10 milyon dolarlık yatırım yapıldığını söyledi.
Dijital dünyanın hızlı ilerleyişi ekonomi dünyasının başını döndürüyor. Öylesine ilginç buluş ve gelişmeler yaşanıyor ki hızına yetişmek mümkün değil. Bunlardan biri de para mı değer mi varlık mı veya bir anda uçup gidecek veri mi olduğuna bir türlü karar verilemeyen Bitcoin ya da doğru adıyla kripto paralar.
Muhafazakar ekonomistlerin temkinli yaklaştığı, Türkçesi gelecekçi olan fütüristlere göre ise geleceğin varlığı olarak adlandırılan kripto paralar, geçen yılın başlarında akıl almaz bir biçimde tüm öngörüleri altüst ederek çok yüksek değerlere ulaştı. Ancak oluşan pembe tablo, kısa bir süre sonra ortadan kayboldu ve büyük değer kayıpları yaşandı.
Ekonomistlere göre, kripto paralara temkinli yaklaşmakla birlikte görmezlikten de gelinmemeli. Bunu kolay para kazanma yolu olarak görenler kaybedecek. Ancak, sistemin işleyişini ve Blockchain'i öğrenmek ve önümüzdeki günlerde belki de sektörler arası değişimde kullanılacak bu gelişmeyi gençlerin öğrenmesi gerekiyor.
Uludağ Üniversitesi İşletme Bölümü son sınıf öğrencisi Mert Şenyüz de bu gençlerden biri. Kripto paranın sistemi ve işleyişi üzerinde kendini geliştirip, ortağı Doğancan Beşkazak ile birlikte yatırım yapmak isteyenlere danışmanlık yapıyor.
Mert Şenyüz'le Blockchain'den Bitcoin'e kripto para madenciliğinden bu değerin Bursa'daki durumuna kadar birçok konuyu ele aldık.
Peki, nedir bu Bitcoin ya da kripto para?
Bitcoin aslında bir veri ve kendine ait bir alt yapısı var. Blockchain de bir veri tabanı demek. Bitcoin'in çığır açmasını da sağlayan Blockchain. 2008 yılından beri olan bir teknoloji bu. Buradaki olay verilerin çok hızlı ve güvenli transferi. Normalde siz verilerinizi server'da depoluyorsanız. Blockchain'deki Bitcoin verilerinde milyonlarca farklı kaynaktan milyonlarca farklı server bağlanabiliyor. Bir merkezi yok. Bilgisayar sisteme bağlandığı zaman veri transferi başlıyor. Bitcoin bulmaya çalışıyor. Güvenliği ve hızlı transferi sağlıyor. Bunun karşılığında Blockchain de ödül olarak Bitcoin veriyor. Bitcoin de arz talebi olan borsası olan para değeri olan dijital kripto para. Kimileri bunu değer, kimileri varlık, kimileri de para olarak tanımlıyor.
Patlama hangi yılda gerçekleşti?
2017'nin başında 800-900 dolarlardaydı. 2017'in sonlarında 19 bin dolarları gördü.
Kripto para üretimi ya da madencilik nedir?
Bitcoin üretilebilen bir para birimi ve belirli bir sınırı var. 21 milyon. Buradaki mantık şu; Blockchain diyor ki ben herhangi bir merkeze bağlı olmak istemiyorum. Bundan kaynaklık etmek isteyen kişiler kendi bilgisayarlarını sisteme bağlayıp, veri transferini sağlayarak, sistemin güncellenmesini, veri takibini yapacaklar ben de onun karşılığında onlara işlemci güçlerine göre Bitcoin göndereceğim. İlk başlangıçta Bitcoin çok kolay bulunuyordu. İlk asal sayı işe eşlendiği için basit asal sayıları bulmak çok kolaydı. İlerleyen zamanlarda çok daha hızlı arttığı için mikroçip işlemciler bulabiliyor artık. Kentrilyonlarda şu anda. Burada aranıyor. Bunun için gelişti-rilmiş devasa bilgisayarlar var. Mega fabrikalar var. Bunların tükettiği elektrik Irak'ın kullandığı elektrik büyüklüğüne ulaşmış durumda. Dünyada bir milyon bilgisayar bu iş için entegre olarak çalışıyor.
Bitcoin üretecek bilgisayar günde ne kadar elektrik harcaması yapıyor?
Bir tane stabil bir cihaz 4 bin dolarlık bir bilgisayardan bahsediyorum. Ayda tüketeceği elektrik Türkiye standartlarında 700 lira. Türkiye'de şu anda Ethereum kazılıyor. Bitcoin kazmak çok kârlı değil. Aletleri çok kompakt . Akımlarda da problem var. Ama Ethereum ekran kartıyla kazılan bir kripto para. Şu anda Bitcoin nanocipli bilgisayarlarla kazılıyor. Ama Ethereum evde siz bilgisayar oyunu oynarken bir yandan da Ethereum üretebiliyorsunuz. 13 bin TL lik bir kurulum yaparsanız aylık 500 TL'lik elektrik masrafı olabiliyor. Getirisi yarım Etherium. Bu rakamlar sürekli değişiyor.
Siz ne yapıyorsunuz?
İnsanlar sektörü medyadan takip ediyor. Biz onların paralarına kripto para sektöründe değerlendiriyoruz. İlk başlangıçta olayın felsefesini anlatıyoruz. Günümüzdeki finans borsa mantığından biraz farklı . Regüle edilmemiş bir sektörde çalışıyorsunuz. Normalde finans kuruluşları devlet tarafından denetleniyor ve borsadan örnek vermek gerekirse borsa yüzde 10'la 20 arasında git gel yapabiliyor. Gün sonunda kazananların toplamıyla kaybedenlerin toplamı eşit oluyor ve denge oluşuyor. Burada öyle değil. Bundan kaynaklı bir değişkenlik var.
İnsanlarda da şöyle bir algı var. İnsanlar çok para kazanmış biz de kazanalım. Bilmeden yatırım yapılmasına danışmanlık yapıyoruz. Aşama aşama anlatıyoruz minimum risk maksimum kazanç . Yavaş yavaş al sata yönlendiriyoruz. İnsanlar tercihlerini yapıyor.
Süreci var. Onları yatırımcıyla birlikte takip edi-yoruz. Kripto para danışmanlığı. Yol gösteriyoruz.
Bursa'daki durum nasıl?
Bursa'da 10 milyon dolardan fazla kripto para yatırımı var. Madencilik yatırımı için Ethereum üretiminde kullanılıyor. Bu tabii lokal bazlı bunu yapan birçok insan var. Camia çok büyük değil herkes birbirini tanıyor. Ama insanlar genel olarak öğrenme aşamasında. Herkesin kendine ait bir yolu var.
Toplumda şöyle bir algı var. Bitcoin kolay para kazanma yöntemi. Bu doğru mu?
Bu işe foreks mantığıyla girenlerin çok para kaybettiğini gördüm. İlla bir taraftan kayıp oluyor. Dijital para bir sektör. Bu geleceğin sektörü biz buna bir yatırım yapalım gözlemleyelim. Ufakla başlayalım. Panik satışları yapmayalım ilerleyen zamanlarda sürekli olarak artacağına inanarak ve yeni projelerin buna entegre olacağını düşünerek kararlı ve istikrarlı yatırım yapan insanlar kazandı.
Ama al-sat yapan insanlar eğer sepet haline dönüştürmediyse ötekilere göre kaybettiler. Çünkü piyasa çok yönlendiriliyor.
Kripto paranın en önemli özelliği para transferindeki kolaylık değil mi?
Blockchain sloganı kendi bankan. Buradaki transferler o kadar kolay basit ve hızlı ki inanılacak gibi değil. Şimdi telefonu açıp saliseler içinde çok yüklü miktarda Bitcoin gönderebilirim. Bunu ispatlayarak gösterebilirim. İnanılmaz bir dinamizm katıyor sisteme.
Sistemi kontrol eden bir mekanizma, yönetici var mı?
Bitcoin için yok. Ripple böyle değil. Bitcoin tamamıyla bağmısız. Diğer kripto paraların başlarında bir ekip var. Sahibi yok. Ethereum'un sahibi 22 yaşında milyarder oldu.
Mesela yeni geliştirilen sistemler var. Güneş enerjisi sistemleri Ethereum'la olsun. Veya havacılık sektörü bununla yapılsın. Denemelerde Ethereum buna daha elverişli. Önümüzdeki yıllarda mesela metal sektöründekiler kendi aralarında kripto parayla alışveriş yapacaklar.
Bu işe girmek isteyenlere ne önerirsiniz?
İşin altyapısını öğrenmeye çalışsınlar. Basından her duyduklarına inanmasınlar. Blockchain'in mantığını öğrensinler ondan sonra felsefesine inanarak başlasınlar. Böyle başladıklarında herhangi bir kayıp yaşadıklarında küsmezler. Bu işle uğraşanların yayınladıkları videolar var. Ondan da destek alırlarsa para kazanabilirler.
Dünyada ne kadar Bitcoin var?
Dünyada şu anda 16 milyon 800 bin adet var. 21 mil-yona kadar üretilebilecek. Bu üretilebilen bir para. Madencilik dediğimiz olay aslında bu. İnsanlar bilgisayarlarını bağlayarak üretimden pay almaya çalışıyor. Blockchain de onların bilgisayarlarını server gibi kullanıyor. İnternetten sonra bulunan 21'inci yüzyıldaki en büyük buluş olarak nitelendiriliyor. İlk verisi de Bitcoin. Ethereum var, Etherchain var. Geçen yıl 2 bin adede kadar ulaşmıştı. Kripto paraların üretim mantığına göre türleri var. Bitcoin sınırlı sayıda üretilen bir para iken Ripple öyle değil. Ripple'den 40 milyar tane var. Ripple şu anda 70 sent. Hepsinin kendine ait üretim algoritmaları var. Bitcoin 21 milyonda bitecek. Algoritma yazan kişiyle alakalı. Algoritmayı Blockchain'e giriyorsunuz o düzenli olarak orada işleniyor. 2040 yılı Bitcoin'in tamamının bulunacağı zaman. Miktar 21 milyon algoritmanın tanımlandığı X de asal sayıyı temsil ediyor. Aslında bulunan her bir Bitcoin asal sayının bir parçası.
Bitcoin'le nasıl tanıştınız?
Bilgisayar oyunlarına meraklıydım. İlk tanışmam 2012 yılında oldu. Bilgisayar oyunlarıyla ilgilenirken görmüştüm. Oyun sayfalarının
üzerinde küçük reklamları vardı. Hatırlıyorum 4 tane Bitcoin üretip satmıştım. 9 dolar kâr ettim. O günlerde her gün bir Bitcoin üretilebiliyordu.
Ondan sonra kapattım kalemi kağıdı alıp hesap yaptığım zaman elektrik masrafını çıkarıyordum. Sonra 100 doları gördü. 'Hadi ya falan' dedim. Bin doları geçince işin teknik alt-yapısını öğrenmeye başladım. Sonraki süreçte ilgi artınca danışmanlık hizmeti verecek şirketi kurduk.
Kim bulmuş bu Bitcoin'i?
Satoshi Nakamoto adlı bir yazılımcı. Japon takma adı kullanıyor fakat asıl ismi değil. Deepweeb'ten çıkma bir olay bu. İlk makaleyi yayınladığı zaman da şöyle bir mantık yürütüyor. Hızlı para transferi, güvenli para transferi ve anonim para transferini sağlayan bir teknoloji veri tabanı geliştirdik. Bunun adını da Blockchain olarak koyduk. 2008 yılında yayınlıyor bu makaleyi. 2009'un başında da ilk Bitcoin bloğu da bulunuyor. İsmi de Genesis. 2010 yılında 4 bin 500 Bitcoin'le pizza alınmış mesela.
